RZEŹBIARSKIE JAJO 20 marca - 28 kwietnia 2002
Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze

W styczniu 1997 roku Poznański Związek Artystów Rzeźbiarzy ogłosił konkurs pod hasłem "RZEŹBIARSKIE JAJO", na który spontanicznie zareagowało poznańskie środowisko rzeźbiarzy. Prace kilkunastu artystów odlane w gipsie prezentowane były w Galerii Za Bramką w Poznaniu, a w 1998 roku wykonane w brązie można było oglądać w Galerii Giotto w Koninie.

Rzeźby zaprezentowane na wystawie w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze to nie tylko pokłosie poznańskiego konkursu, kilka prac wykonanych zostało specjalnie na zielonogórską prezentację. Nie są to jaja wielkanocne, kraszanki drapane czy malowane, lecz rzeźbiarskie formy wykonane w brązie, ceramice, marmurze i drewnie, skrywająca całe bogactwo znaczeń.

Niezwykle różnorodna jest symbolika jajka. W mitologiach wielu ludów można odnaleźć opowieść o jaju, z którego powstał świat. Jako łacińskie ab ovo jajo symbolizowało początek wszystkiego. Traktowano je także jako symbol tajemniczej siły istnienia, płodności, zmartwychwstania, nieustającego odradzania się życia w przyrodzie, czyli powrotu wiosny. Kojarzono jajo z poczuciem bezpieczeństwa, domem, gniazdem. W minionych epokach pięknie ozdobione jajko stanowiło również podarunek wielkanocny. Ofiarowanie go było wyrazem dobrych życzeń i serdecznych uczuć. Do najsłynniejszych i najkosztowniejszych "wielkanocnych niespodzianek" należą jaja z pracowni Faberge, którymi Car Aleksander III obdarowywał rodzinę carską i koronowane głowy Europy. To właśnie Carl Faberge (1846-1920) uczynił z jaja prawdziwe dzieło sztuki, zachwycające wysokim poziomem artystycznym i perfekcyjnym wykonaniem.

Wiele interpretacji roli jaja nagromadzonych przez wieki można dostrzec na wystawie. Mówią o tym prace artystów z Poznania: Marioli Kalickiej, Romana Kosmali, Delfiny Szczerbal-Jaźwińskiej, Bernardyny Jaskólskiej-Mnichowskiej, Ireny Rosińskiej-Melnik, Antoniego Szulca, Andrzeja Kołodziejczyka, przedstawiciela środowiska wrocławskiego Leona Podsiadłego oraz rzeźbiarki z Krakowa Aleksandry Domańskiej-Bortowskiej.

Help Ireny Rosińskiej-Melnik to śmiałe wykorzystanie tematu jaja do zamknięcia w nim postaci wzywającej pomocy. Rzeźba ta uosabia wszelkie zagrożenia współczesnego świata. W podobnym klimacie utrzymana jest praca Romana Kosmali przedstawiająca siedzącego na jaju młodego gołębia uwięzionego w klatce. Również tutaj mamy do czynienia z ponurą aluzją odnoszącą się do naszej rzeczywistości. Wyłaniające się z jaja Usta i Piersi Marioli Kalickiej to ciekawy przykład pełnego wdzięku i zmysłowości operowania tematem kobiecej witalności. Zamknięta, obła forma jaja posłużyła z kolei Bernardynie Jaskólskiej-Mnichowskiej do wpisania w ten kształt miniaturowych kapliczek i cerkiewek. Andrzej Kołodziejczyk wykorzystał wymowną symbolikę kruchości i ulotności wszelkiego życia zawartą w jaju (Krótkie życie). Hommage a Brancusi Leona Podsiadłego to natomiast wyraz hołdu złożonego czystej, doskonałej jajowatej formie i jednocześnie jej wielkiemu zwolennikowi Constantinowi Brancusiemu (1876-1973).

"...Naruszenie "skończonego" kształtu jaja musi być decyzją odważną i na tyle konkretną, by pokonać i przeciwstawić się chcącej dominować formie wyjściowej..." (M. Kalicka) Tego rzeźbiarskiego wyzwania przekształcenia formy jaja i jednocześnie nadania mu wielu symbolicznych znaczeń podjęli się biorący udział w wystawie artyści rzeźbiarze. Ich niezwykle interesujące prace zgromadzone w naszym muzeum najlepiej świadczą o tym, że piękny w swej prostocie kształt jaja niezwykle inspirująco działa na artystyczną wyobraźnię.

Marta Gawęda

MARIOLA KALICKA

Studia i dyplom w PWSSP w Poznaniu. Twórczość prezentowała na 15 wystawach indywidualnych, brała udział w wielu wystawach w kraju i za granicą. Jest laureatką: Biennale Małych Form, Poznań 1979,1983,1987,1989,1991,1995 (Grand Prix ); Salonu Zimowego Rzeźby, Warszawa 1988,1990,1991; Biennale Dantesca, Ravenna 1990; Warsztatów ceramicznych, Wrocław 1988; Wystawy Ochrona środowiska , Szczecin 1990; Biennale Rzeźby, Kraków 1992; Międzynarodowej Wystawy Satyrykon, Legnica 1996

BERNARDYNA JASKÓLSKA-MNICHOWSKA

Studiowała na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu M. Kopernika w Toruniu. Dyplom z zakresu rzeźby otrzymała w 1956r. W 1962 r. ukończyła specjalizację z dziedziny ceramiki artystycznej w Państwowej Wyższej szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Miała szereg wystaw indywidualnych m.in. w Poznaniu, Wrocławiu, Bydgoszczy, Gnieźnie, Nowym Tomyślu. Bierze udział w wystawach zbiorowych w kraju i za granicą m.in. w Gualdo Tadino, Rawennie, Budapeszcie, Berlinie, Hanowerze. Była dwukrotnie stypendystką Ministerstwa Kultury i Sztuki. Poza rzeźbą i ceramiką uprawia również malarstwo.

ANDRZEJ KOŁODZIEJCZYK

Uprawia zawód plastyka od 1986 r. Uczestniczył w Biennale Małej Formy w Poznaniu 1991, 1993, 1995, Salonie Rzeźby 1994, 1995, 1996 Bierze udział w wystawach w kraju i za granicą (Holandia, Włochy, Niemcy) Wyróżniony na :VIII Biennale Małych Form Rzeźbiarskich; IX Biennale Małych Form Rzeźbiarskich - brązowy medal; Warszawski Salon "Wiosna 1997 - brązowy medal; Wystawa "Rzeźbiarskie jajo" - I i II nagroda oraz wyróżnienie - Poznań 1996; Międzynarodowa Wystawa Satyrykom Legnica 1997 - nagroda publiczności; Światowy Konkurs na Fotografię Wystawienniczą - IV miejsce - Szwajcaria 2000

ROMAN KOSMALA

Studia: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Wydział Biologii i Nauk o Ziemi), dyplom z biologii w 1972 r.; Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Poznaniu (Wydział Wychowania Plastycznego), dyplom z wyróżnieniem - 1991, Wydział Malarstwa, Grafiki i Rzeźby - Pracownia prof. Józefa Petruka, dyplom z wyróżnieniem - 1993. Bierze udział w wystawach w kraju i za granicą: Salon Zimowy Rzeźby, Warszawa 1992(brązowy medal); Salon 1994(Grand Prix); Biennale Dantesca, Włochy 1994 (wyróżnienie)

DELFINA SZCZERBAL-JAŹWIŃSKA

Ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Dyplom na Wydziale Rzeźby w 1961 r. Uprawia małe formy rzeźbiarskie i rzeźbę plenerową m.in. na terenie miasta Poznania, w Drachten (Holandia). Poza rzeźbą uprawia również ceramikę i malarstwo.

Prezentowała swoje prace na wystawach indywidualnych w Poznaniu w latach 1972,1985,1986. Brała udział w wystawach zbiorowych i plenerach środowiskowych. W latach 1964-1992 pracowała jako pedagog w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu.

IRENA ROSIŃSKA-MELNIK

Dyplom na Wydziale rzeźby w 1961 roku Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu w pracowni prof. B. Wojtowicza. Uprawia rzeźbę , malarstwo i grafikę. Brała udział w licznych plenerach rzeźbiarskich i malarskich w Gnieźnie, Śremie, na Węgrzech w Peczu, Miliczu. Swoje prace wystawiała w kraju na wystawach indywidualnych i zbiorowych (w Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Bydgoszczy, Wrocławiu) oraz za granicą: na Węgrzech, w Holandii, w Niemczech, w Iranie. Ważniejsze realizacje: pomnik Wolności w Luboniu, mały pomnik A. Mickiewicza w Poznaniu, liczne tablice pamiątkowe w Poznaniu, Warszawie, Budapeszcie. Nagrodzone prace: na wystawie "Droga do wolności"- Muzeum Narodowe Poznań, "Rzeźbiarskie jajo" - Galeria za Bramką Poznań.

LEON PODSIADŁY

Studiował na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu (dyplom 1958) Był nauczycielem rysunku i rzeźby w Conakry w Gwinei (Afryka). Od 1979 roku jest profesorem rzeźby na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Jest również wykładowcą rzeźby w Instytucie Sztuki Uniwersytetu w Opolu. Nagrody i wyróżnienia: Konkurs na rzeźbę dolnośląską -1963 - III nagroda i dwa wyróżnienia; Nagroda Ministra Kultury i Sztuki RP na 20-lecie ZPAP - 1964; Konkurs na projekt architektoniczny i pomnik w Elblągu - 1973 - II wyróżnienie; Konkurs na pomnik Mikołaja Kopernika we Wrocławiu - 1974- I nagroda

ANTONI SZULC (1909-1998)

Ur. w 1909 r. w Pelplinie. Studia artystyczne odbył w pracowni prof. Marcina Rożka. Brał udział w środowiskowych wystawach plenerowych rzeźbiarzy Merkury w Lesznie, wystawach ogólnopolskich: Kraków-Warszawa 1950, Warszawa 1952, Zielona Góra-Warszawa 1960, Sopot 1962, Bydgoszcz 1964, Bytom 1969. Wystawiał swoje prace za granicą w Arezzo, Turynie, Wenecji. Jest laureatem w konkursie ogólnopolskim na pomnik Walki i Męczeństwa w Bydgoszczy w 1964 (III nagroda) Prace artysty znajdują się w Muzeum Wielkopolskim oraz Muzeum Ruchu Robotniczego w Poznaniu. Ważniejsze realizacje: Pomnik Jakuba Wujka w Wągrowcu, Centralna figura w Katedrze w Gnieźnie, Rzeźby parkowa w Lesznie i w Poznaniu.

ALEKSANDRA DOMAŃSKA-BORTOWSKA

Studiowała na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu. Duplom z rzeźby uzyskała w 1962 r. Uprawia rzeźbę, medalierstwo, rysunek, malarstwo ścienne, emalierstwo. Brała udział w wielu konkursach, plenerach i wystawach w kraju i za granicą: m.in. w Niemczech, Italii, Czechosłowacji, na Kubie.